Φωτογραφίες

Μυτιλήνη 9/3/2050

Αγιάσος / Roubaix 2050
Η Λέσβος με παράδοση αιώνων στην ελαιοκαλλιέργεια και ελαιοσυγκομιδή είναι ένα νησί πλούσιο σε πετρόδρομους τις πατωμένες. Φτιάχτηκαν τότε που δεν υπήρχαν αυτοκίνητα κι έπρεπε οι ελιές να συλλεχθούν από τα βουνά της Λέσβου, τότε που ο κόσμος περπατούσε και τα ζώα ή οι αραμπάδες μετέφεραν τα τσουβάλια με τον καρπό. Για να μη γίνεται αυτό μέσα στις λάσπες επενδύθηκαν όλα αυτά τα δρομάκια με πέτρα. Αρκετά χρόνια μετά χρησιμοποιήθηκαν και σαν τρόπος επικοινωνίας των κατοίκων μεταξύ των χωριών του νησιού. Ακόμα και σήμερα (μετά την έλευση του αυτοκινήτου, που φυσικά κατέστρεψε τις περισσότερες παραδοσιακές πατωμένες), έχουν μείνει αμέτρητα τέτοια δρομάκια σε όλα τα βουνά του νησιού.
Αυτή την τεράστια κληρονομιά έρχεται να αξιοποιήσει ο Ποδηλατικός Σύλλογος Λέσβου, προβάλλοντας το νησί στις άκρες του κόσμου και οργανώνοντας τον μεγαλύτερο αγώνα που έχει γίνει ποτέ σε πετρόδρομο. Αθλητές ποδηλασίας απ' όλο τον κόσμο έρχονται φέτος να συναγωνιστούν τους κορυφαίους το αθλήματος, σ' έναν αγώνα που οι συμμετέχοντες θεωρούν δυσκολότερο ακόμα κι από το Paris-Roubaix.

Από τους τροχούς 26'' στους τροχούς 32''
Όταν γεννήθηκε η ορεινή ποδηλασία το 1977 στο Fairfax της κομητείας Marin στην Καλιφόρνια, υπήρχαν (ικανοί να μπουν χώμα) μόνο οι τροχοί 26 ιντσών. Αυτοί είχαν κληρονομηθεί από τα cruiser bikes της Καλιφόρνια, της δεκαετίας του '70 μια και ήταν ο μόνος τρόπος να πατήσει κάποιος χώμα εκείνη την εποχή. Αυτός ήταν και ο μόνος λόγος που κυριάρχησαν χωρίς μάχη στην αγορά. Ήταν η μόνη επιλογή απέναντι στη ζάντα 700C και τα μόνα που μπορούσαν να φορέσουν λάστιχα "Ballooners". Για πάνω από είκοσι χρόνια, που σίγουρα δέχτηκε πολύ εξέλιξη, κανείς δεν αμφισβήτησε αυτή τη διάσταση. Οι ζάντες 26 ιντσών προσέφεραν μια τέλεια ισορροπία ακαμψίας, χαμηλού βάρους και ευελιξίας σε τεχνικά μονοπάτια. Οι Gary Fisher, Joe Breeze, Charlie Kelly και Tom Ritchey, αμέσως μετά το "Repack"* έγιναν θρύλοι και κατασκεύασαν τα πρώτα τους ποδήλατα πάνω στις 26'' ζάντες, κάτι που παρέμεινε έτσι μέχρι έως και λίγο πριν το 2000 όταν η WTB παρήγαγε και το πρώτο ελαστικό για ζάντα 29''. Μέχρι τότε ποτέ δεν αμφισβήτησε τη ζάντα 26'' που ήταν απλή και λειτουργική ενώ κανείς δεν είχε νιώσει την ανάγκη να την αλλάξει!
*= Repack ονομάστηκε αυτή η πρώτη διαδρομή ορεινής κατάβασης γιατί μετά από 1-2 κατεβάσματα τα φρένα της εποχής (κόντρες) υπερθερμαίνονταν, έχαναν το γράσο τους και "έτρωγαν" το υλικό τριβής. Έτσι χρειαζόταν αναγκαστικά άνοιγμα, επισκευή και ξανά κλείσιμο (repack). Αυτός ήταν και ο λόγος που η πρώτη αυτή διαδρομή θρύλος της ορεινής ποδηλασίας πήρε το όνομά της.Έπειτα ήρθε η επανάσταση. Το 2002, ο Gary Fisher λάνσαρε το Supercaliber 29er, ένα ποδήλατο με "τεράστιους" (τότε) τροχούς που αρχικά αντιμετωπίστηκε με σκεπτικισμό και χλευασμό. Οι αθλητές ποδηλασίας έβλεπαν τους "νέους" τροχούς ως αδέξια, δυσκίνητα τέρατα, ανίκανα να αντιμετωπίσουν τα τεχνικά τμήματα. Πράγματι, οι πρώτες ζάντες 29 ιντσών είχαν πραγματικά προβλήματα: η γεωμετρία των ποδηλάτων είχε σχεδιαστεί για ζάντες 26 ιντσών, το κέντρο βάρους ήταν πολύ υψηλό και η οδήγηση ήταν αφύσικη. Με την πάροδο όμως του χρόνου, οι κατασκευαστές έμαθαν να σχεδιάζουν συγκεκριμένα πλαίσια, χαμηλώνοντας την μεσαία τριβή και αναπτύσσοντας ειδική γεωμετρία κατάλληλη για τις νέες μεγάλες ζάντες. Από το 2012 και μετά, οι ζάντες 29 ιντσών έγιναν το κυρίαρχο πρότυπο, πρώτα σε αγώνες cross-country και μαραθωνίου, και στη συνέχεια κατακτώντας επίσης μονοπάτια, DH και enduro. Τα πλεονεκτήματα ήταν σαφή: καλύτερη ικανότητα υπερνίκησης εμποδίων, ανώτερη πρόσφυση, διατήρηση κεκτημένης ταχύτητας, σταθερότητα και σταθερή ταχύτητα σε γρήγορες διαδρομές. Οι ζάντες 26 ιντσών εξαφανίστηκαν σχεδόν εντελώς από τους καταλόγους. Εν τω μεταξύ, το 2007, οι ζάντες 27,5 ιντσών γεννήθηκαν σαν ενδιάμεση λύση για τους δύσπιστους. Πιο ευέλικτες από τις ζάντες 29 ιντσών αλλά πιο ομαλές από τις ζάντες 26 ιντσών, βρήκαν τη θέση τους ανάμεσα στους αναβάτες που αναζητούσαν μια πιο παιχνιδιάρικη και άμεση οδήγηση, ειδικά σε μονοπάτια και enduro.
Ο τροχός 29'' αγκαλιάστηκε άμεσα στη Λέσβο από όλους τους αναβάτες. Το δύσκολο βραχώδες τερέν βοήθησε στην επικράτηση του μεγάλου τροχού μια και υπερπηδούσε ευκολότερα τα εμπόδια των δύσκολων Λεσβιακών μονοπατιών και είχε μεγαλύτερη επιφάνεια τριβής. Δυστυχώς στο νησί δεν υπάρχουν οι υπερομαλές διαδρομές των Ευρωπαϊκών Bike parks, έτσι ο μεγάλος τροχός βοηθάει τα μέγιστα ειδικά μέσα στα μονοπάτια.
Τώρα βρισκόμαστε στο 2026 και μια νέα επανάσταση βρίσκεται προ των πυλών: Οι ζάντες 32 ιντσών! Δεν είναι πλέον απλώς μια ιδέα ή ένα εργαστηριακό πείραμα. Η UCI έδωσε επίσημα το πράσινο φως για τη χρήση τους σε αγώνες cross-country, καταργώντας τους περιορισμούς στο μέγεθος των ζαντών. Μάρκες όπως η BMC, η KTM με Mavic και Maxxis, και η Bike Ahead Composites δοκιμάζουν ήδη λειτουργικά πρωτότυπα. Στην Eurobike 2025, εκτέθηκαν τα πρώτα ελαστικά Maxxis Aspen 32x2.4", μαζί με ολόκληρα ποδήλατα έτοιμα για δοκιμή. Οι επαγγελματίες του Παγκοσμίου Κυπέλλου επιβεβαίωσαν ότι έχουμε ξεπεράσει κατά πολύ τη φάση των δοκιμών. Τα πρώτα ελαστικά 32 ιντσών θα μπορούσαν να κάνουν το ντεμπούτο τους στους αγώνες ήδη από τους πρώτους αγώνες του ημερολογίου του 2026. Τα πλεονεκτήματα που υποσχέθηκαν είναι αυτά που γνωρίζουμε. Ακόμη πιο ομαλή κύλιση, ακόμη μεγαλύτερη σταθερότητα, ακόμη μεγαλύτερη απόδοση σε γρήγορο έδαφος και rockgardens. Υπάρχουν όμως και σημαντικές προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Αυξημένο βάρος τροχών, γεωμετρίες που πρέπει να επανασχεδιαστούν πλήρως, νέα εξαρτήματα που πρέπει να αναπτυχθούν και το κρίσιμο ζήτημα της ευελιξίας σε στενά, ελικοειδή τμήματα.
Θα αποτελέσουν πραγματικά το μέλλον της ορεινής ποδηλασίας ή θα παραμείνουν ακόμα ένα εξειδικευμένο πείραμα; Σίγουρα είναι πολύ νωρίς για να πούμε. Αυτό που είναι όμως σίγουρο είναι ότι οι διαδρομές cross-country θα είναι οι πρώτες πίστες των δοκιμών τους. Η Schwalbe έχει ήδη ανακοινώσει ελαστικά 32 ιντσών για το 2027, ενώ η μαζική παραγωγή για mountain bikes 32'' υπολογίζεται οτι θα έρθει μεταξύ του 2027 και 2028. Η ιστορία επαναλαμβάνεται όπως ακριβώς τα ελαστικά 29 ιντσών ήταν αρχικά... Στην αρχή χλευάστηκαν και στη συνέχεια έγιναν το πρότυπο. Τα ελαστικά 32 ιντσών ακολουθούν την ίδια πορεία. Πολλοί είναι σκεπτικοί, άλλοι περίεργοι, αλλά όταν πολλές εταιρείες επενδύουν προς την ίδια κατεύθυνση και η UCI ανοίγει τις πόρτες της, σημαίνει ότι η αλλαγή έχει ήδη ξεκινήσει. Το 2026 θα είναι η χρονιά της αλήθειας: οι αγώνες θα δείξουν αν αυτή η νέα διάμετρος είναι πραγματικά το επόμενο εξελικτικό βήμα της παγκόσμιας ορεινής ποδηλασίας ή απλώς μια παρένθεση στην ιστορία της. Ένα πράγμα είναι σίγουρο: το MTB δεν σταματά ποτέ να εξελίσσεται και εμείς οι λάτρεις της ορεινής ποδηλασίας θα συνεχίσουμε να οδηγούμε, να διαβάζουμε, να παρακολουθούμε, να ονειρευόμαστε, να δοκιμάζουμε και να συζητάμε με πάθος κάθε νέα καινοτομία που εμφανίζεται στα μονοπάτια μας.

Το εσωτερικό κιβώτιο ταχυτήτων, σίγουρα δεν είναι μια καινούργια ιδέα. Πολλές φορές έχουμε δει υλοποιήσεις ποδηλάτων που αντικαθιστούν το σημερινό ντεραγιέ και κασέτα, με εσωτερικό κιβώτιο ταχυτήτων, μπροστά στα πετάλια.
Είναι όμως κάτι που θα φέρει τελικά επανάσταση στην ποδηλασία; Ή είναι κάτι που παρουσιάζεται για εντυπωσιασμό, marketing και ποτέ δεν πρόκειται να αντικαταστήσει το καθιερωμένο σημερινό σύστημα;
Έχει προτερήματα; Σίγουρα ναι, έχει όμως και μειονεκτήματα! Ας εξετάσουμε λοιπόν στη θεωρία τι προσφέρει, τι κερδίζουμε και (φυσικά) τι χάνουμε.
Η βασική του (αρχική) ιδέα είναι να ελαφρύνουμε όλη την πίσω ανάρτηση, (ψαλίδια, πλήρη τροχό, ταχύτητες, φρένο και την ίδια την ανάρτηση). Όλο αυτό λέγεται μη αναρτώμενη μάζα του ποδηλάτου και παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στη συμπεριφορά της, το συνολικό της βάρος. Η ελαχιστοποίηση του βάρους της αναρτώμενης μάζας, έχει σαν στόχο την μειωμένη αδράνεια, και αποτέλεσμα την μεγαλύτερη γραμμική ταχύτητα του πίσω τροχού, είτε στη φάση της συμπίεσης είτε στης επαναφοράς, άρα και καλύτερη παρακολούθηση του εδάφους, καλύτερη πρόσφυση, μεγαλύτερη ταχύτητα στη στροφή, καλύτερο φρενάρισμα, γρηγορότερους χρόνους!

Μείον κασέτα μείον ντεραγιέ, ισον ένα μεγάλο κέρδος και στο συνολικό βάρος του ποδηλάτου. Αν εδώ προσθέσουμε και μειον αλυσίδα (μπορεί να χρησιμοποιηθεί ιμάντας) το κέρδος στο βάρος γίνεται ακόμα μεγαλύτερο. Μια ακόμα ιδιότητα του ιμάντα είναι ότι "κόβει" λιγότερο από το έργο μας σε σχέση με την αλυσίδα, (Παλαιότερο άρθρο μας) άρα προσθέτει ένα ακόμα προσόν στη λίστα των θετικών του εσωτερικού κιβωτίου.
Αντίθετα, το κιβώτιο προσθέτει βάρος στο σύνολο του ποδηλάτου, απαιτεί νέο πλαίσιο, μεταφέρει όμως το κέντρο βάρους μπροστά και πιο κοντά στο φυσικό κέντρο του ποδηλάτου, κάτι που βελτιώνει το ζύγισμα και τη συμπεριφορά του ποδηλάτου αλλά και την συνολική αίσθηση οδήγησης. Με την κατάλληλη έδραση του κιβωτίου μπορούμε να πετύχουμε και high pivot που κι αυτό με τη σειρά του προσφέρει στην λειτουργία της πίσω ανάρτησης.
Μειώνονται έως και μηδενίζονται οι πιθανότητες βλάβης της μετάδοσης, ξεχνάμε συχνές και χρονοβόρες τεχνικές συντήρησης, σκουριές, καθαρισμό, σπασίματα, στραβώματα, δυσλειτουργίες, ακριβείς ρυθμίσεις ντεραγιέ για να μπαίνουν σωστά όλες οι ταχύτητες... όλα αυτά μπαίνουν για τα καλά στο χρονοντούλαπο της ποδηλατικής ιστορίας και δεν σκεφτόμαστε καν ποτέ γι αυτά ξανά.
Η αξιοπιστία της μετάδοσης είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο (Παλαιότερο άρθρο μας) και σίγουρα το εσωτερικό κιβώτιο μας απαλλάσει και απ' αυτό.

Μειώνεται ο χρόνος αλλαγής σχέσης (ειδικά όταν μιλάμε για πολλές αλλαγές μαζί) δεν χρειάζεται να προνοήσουμε τη σωστή ταχύτητα κατά την επιβράδυνση, δεν χρειάζεται να κατεβάζουμε τις ταχύτητες μια μια κατά τη διάρκεια του φρεναρίσματος και μπορούμε να επιλέξουμε όποια ταχύτητα επιθυμούμε, ακόμα και σταματημένοι!
Άσχετα αν όντως υπάρχουν επιλογές ποδηλάτων σήμερα με εσωτερικό κιβώτιο, μάλλον θα αργήσουμε ακόμα να το δούμε ευρέως στην αγορά.
Δεν χάνουμε όμως κάτι να διαμορφώσουμε γνώμη από σήμερα για αυτό που έρχεται...

Μυτιλήνη 2/3/2050

Back to the Future Cycling Shoes

Παπούτσια που σφίγγουν μόνα τους.
Η πάντα πρωτοπόρος "Amali Shoes" παρουσίασε πρόσφατα στην αγορά σύστημα ποδηλατικών παπουτσιών με μηχανοκίνητο σφίξιμο. Ένας μικρός ηλεκτροκινητήρας ρυθμίζει τα κορδόνια: όχι τυχαία, αλλά διαβάζοντας watt, δύναμη, ταχύτητα, καρδιακό ρυθμό, υψόμετρο, εποχή, θερμοκρασία σώματος, οξυγόνωση αίματος, πίεση σέλας, κλισιόμετρο, υγρασία και θέση GPS. Βασικά, το παπούτσι παύει να είναι παθητικό αξεσουάρ και γίνεται μια ενεργή συσκευή που προσαρμόζεται στην προσπάθεια του αναβάτη.
Οι πρακτικές εφαρμογές είναι άμεσες, συγκεκριμένες, και ξεπερνούν κατά πολύ τον επαγγελματισμό. Όσοι χρειάστηκε ποτέ να σταματήσουν στο μέσο της βόλτας ή του αγώνα για να χαλαρώσουν ή να σφίξουν τα παπούτσια τους, θα καταλάβουν αμέσως την αξία ενός συστήματος που ρυθμίζει αυτόματα τα κορδόνια καθώς οι συνθήκες αλλάζουν.